Σκανδιναβικό μοντέλο και Ελλάδα
| 13 αφορμές για διάλογο ]


Με την διεθνή κρίση να έχει αγγίξει και την Ευρώπη επανήλθε στο προσκήνιο η συζήτηση για το λεγόμενο "Σκανδιναβικό μοντέλο". Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας αναλύει την δομή και τον πυλώνα που στηρίζετε το μοντέλο, που δεν είναι άλλο από την ποιότητα των θεσμών και τα μειωμένα επίπεδα διαφθοράς.

Τα σκανδιναβικά κράτη έχουν μία ασυνήθη ισότητα στην κατανομή του εισοδήματος -τουλάχιστον μετά την αφαίρεση των φόρων. Το σύγχρονο κράτος πρόνοιας είναι ένα θαυμαστό επίτευγμα, όπου ένα σημαντικό ποσοστό του συνολικού εισοδήματος μεταφέρεται τακτικά από τους οικονομικά ισχυρότερους στους πιο αδύναμους. Πώς, όμως, μπορούν και το καταφέρνουν αυτό;

Για τους οικονομολόγους, τα σκανδιναβικά κράτη είναι τόσο αινιγματικά όσο και η αγριομέλισσα για τους μελετητές της αεροδυναμικής. Πώς πετάει η αγριομέλισσα; Αν μπορέσουμε να προσδιορίσουμε το "καύσιμο" που κάνει την αγριομέλισσα να πετάει και τα σκανδιναβικά κράτη να λειτουργούν, η ανακάλυψη μπορεί να βοηθήσει και άλλες χώρες όπως η Ελλάδα.

Αυτό που εξηγεί την επιτυχία των Σκανδιναβών είναι τα συσσωρευμένα "αποθέματα κοινωνικού κεφαλαίου". Το κοινωνικό κεφάλαιο είναι η ικανότητα των πολιτών να συνεργάζονται εθελοντικά χωρίς να χρειάζεται να καταγράφουν τις πράξεις τους. Το μέτρο που χρησιμοποιούμε για να μετρούμε αυτή την ικανότητα είναι η κοινωνική εμπιστοσύνη. Αυτό το μέτρο μας επιτρέπει να εξηγήσουμε γιατί "η αγριομέλισσα πετάει" παρά τα ισχυρά κίνητρα που υπάρχουν για εξαπάτηση του κράτους.


Ο Νικολό Μακιαβέλι είχε γράψει, στον Ηγεμόνα, ότι η διαφθορά είναι σαν την φυματίωση. Όταν βρίσκεται στην αρχή είναι εύκολο να θεραπευθεί αλλά δύσκολο να διαγνωσθεί. Όσο περνά ο καιρός, όμως, και η ασθένεια γιγαντώνει τότε συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Γίνετε εύκολο να διαγνωσθεί αλλά αδύνατο να θεραπευθεί.

Αν και η χώρα μας βρίσκεται, ήδη, σε κώμα θα μπορούσε η φιλοσοφία του Σκανδιναβικού μοντέλου να της αλλάξει πορεία; Αν, ναι, τότε πόσο εφικτή είναι η εφαρμογή του;

13 αφορμές για διάλογο

Κωνσταντίνος Ριγελιανός είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 10:34 π.μ.

Το Σκανδικαβικό μοντέλο, για να επιτύχει, χρειάζεται πάνω και πρώτα απ' όλα κοινωνική συνείδηση και παιδεία, ακριβώς αυτά που δεν έχουν οι συνέλληνες.

kouk είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 2:47 μ.μ.

Το πως τα «πετυχαίνουν» όλα αυτα τα σκανδιναβικά κράτη δεν είναι μυστικό. Απλώς πέρασαν ωραία χρόνια σπαταλώντας το θρυλικό βιομηχανικό κεφάλαιο της ιστορίας τους, που βασίστηκε στην ελεύθερη αγορά του παρελθόντως και που εξακολουθεί να ζει λόγω ειδικών εξαιρέσεων. Τώρα αλλάζουν ρότα γιατί βλέπουν ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί αυτό για πολύ.

Παναγιώτης Παπαχατζής είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 3:11 μ.μ.

@Kouk
Η άποψη του Johan Norberg είναι μεν σεβαστή αλλα μονομερής.
Το βασικό συστατικό του κράτους τους είναι, όπως σωστά σημειώνει ο Κωνσταντίνος, η κοινωνική συνείδηση σε αντίθεση με την Ελλάδα.

Εδώ ο πολίτης φοροδιαφεύγει γιατί δεν εμπιστεύεται να "επενδύσει" τα χρήματα του στο κράτος και ο υπουργός καταργεί το αφορολόγητο γιατί δεν εμπιστεύετε τον πολίτη οτι δηλώνει όσα βγάζει (και προφανώς δεν έχει καταφέρει να τον ελέγξει).

Στην Αμερική, η Σάρα Πάλιν (δες το video στην sidebar) κατηγορεί τον Ομπάμα γιατί πιστεύει οτι "πατριωτισμός είναι να πληρώνεις τους φόρους σου". Και, όμως, ο Ομπάμα έχει απόλυτο δίκιο (και το ΙΚΑ των υπαλλήλων σου να προσθέσω εγώ για να το προσαρμόσουμε πλήρως για την Ελλάδα).

Μπορούμε, λοιπόν, να χτίσουμε μια νεα σχέση μεταξύ πολίτη και κράτους που θα οδηγήσει στη μείωση της διαφθράς απ' όλους μας; Αυτό είναι το βασικό "μάθημα" που μπορούμε να πάρουμε απο το Σκανδιναβικό μοντέλο.

kouk είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 5:22 μ.μ.

Μπορούμε να πούμε ότι η κοινωνική συνείδηση που παρατηρείται στην Σουηδία, και αυτή που φέρεται ο Ομπάμα να υποστηρίζει, επιτρέπει στο κράτος να λέιτουργήσει πιο κοντά στο ιδεατό, να εκπληρώσει καλύτερα τους στόχους που συχνά θέτωνται για αυτό. Αλλά ανεξάρτητα σε ποιό κράτος ζεις, στις ΗΠΑ, στη Σουηδία ή στην Ελλάδα το κρατικό φαινόμενο δεν διαφέρει στην ουσία του, η οποία ουσία είναι μακριά από πραγματική κοινωνική συνείδηση και πραγματικό πατριωτισμό.

Συμφωνώ βεβαίως ότι οι Έλληνες, έχουν ζήσει ένα διαφορετικό κράτος από τους Σουηδούς και έχουν και μια διαφορετική σχέση με το κράτος, η οποία βασίζεται σε κοινωνικά ζημιογόνες σχέσεις διαφθοράς. Όμως η διαφθορά είναι κοινωνικά ζημιογόνα και εκτός του κράτους και οι Έλληνες πληρώνουν και αυτό το τίμημα. Το ότι οι θεσμοί στη Σουηδία λειτουργούν καλύτερα από τους αντίστοιχους θεσμούς στην Ελλάδα είναι το σύμπτωμα της έλλειψης κοινωνικού κεφαλαίου και όχι η αιτία. Όμως δεν νομίζω ότι το κράτος δύναται να δημιουργήσει κοινωνικό κεφάλαιο, απεναντίας συχνότερα το καταστρέφει και στη Σουηδία δεν ισχύει τίποτα το διαφορετικό.

Τέλος, δεν ξέρω με ποιό σκεπτικό η Σάρα Πάλιν κριτικάρει τον Ομπάμα, δεν περιμένω πολλά από αυτή εξάλλου, αλλά η ιδέα ότι «πατριωτισμός είναι να πληρώνεις τους φόρους σου» μου φαίνεται φρικτά οργουελική. Το κράτος δεν εκφράζει ούτε την κοινωνία ούτε την πατρίδα. Η μεν πρώτη φανερώνεται εκεί που οι άνθρωποι οικιοθελώς συναντούν ο ένας τον άλλο και ποτέ δεν πάει κάποιος οικιοθελώς στην εφορία. Η δε δεύτερη φανερώνεται στα συναισθήματα των ανθρώπων για την κοινή τους καταγωγή και το κράτος, ως το πιο κρύο από όλα τα κρύα τέρατα (F. Nietzsche), δεν θα μπορούσε να βρίσκεται πιο μακριά από τα συναισθήματα και άρα από τον πατριωτισμό.

kouk είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 5:22 μ.μ.
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
kouk είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 5:24 μ.μ.

σχετικά με τον πατριωτισμό: υποθέτω ότι δεν πιστεύει κανείς ότι οι στρατιωτικές παρελάσεις είναι παράδειγμα πατριωτισμού.

Κωνσταντίνος Ριγελιανός είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 8:03 μ.μ.
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
Κωνσταντίνος Ριγελιανός είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 8:09 μ.μ.

To "κρατικό φαινόμενο" σαφέστατα διαφέρει και εξαρτάται από τη χώρα και από τους ανθρώπους.

Το ότι οι θεσμοί στη Σουηδία λειτουργούν καλύτερα από τους αντίστοιχους θεσμούς στην Ελλάδα είναι αποτέλεσμα παιδείας και κοινωνικής συνείδησης.

Τι σχέση έχουν οι στρατιωτικές παρελάσεις (ναι, δεν είναι δείγμα πατριωτισμού) με το να πληρώνεις του φόρους που σου αναλογούν; Το κράτος είναι μια μορφή οργανωμένης κοινωνίας. Πατριωτισμός είναι, μεταξύ άλλων, και να πληρώνεις τους φόρους σου, δεν είναι οργουελικό, είναι προφανές!

Ιδανικά θα έπρεπε να πας οικειοθελώς στην εφορία να πληρώσεις, όπως πας να δώσεις αίμα, εθελοντικά και όχι στην ανάγκη συγγενικού σου προσώπου.

fisherman είπε... @ 7 Οκτωβρίου 2008 - 9:02 μ.μ.

Νομίζω οτι η Ιστορία με το σκαρδιναβικό μοντέλο έχει πάει λίγο μακρυά...
Ο λόγο που ονομάζεται σκαρδιναβικό και όχι κάπως αλλιώς είναι το γεγονός οτι να εξαιρέσεις 1, 2 μικροπροβλήματα που έχουν τα κράτη αυτά με τους γειτόνους τους και και με το πόσο επηρεάζονται από διάφορες κοινωνικό- πολιτικές ανακατατάξεις σε παγκόσμιο επίπεδο θα δεις οτι είναι ελάχιστες οι επιρροές που δέχονται.
Το γεγονός αυτό έδωσε το χρόνο στις κυβερνήσεις (ιστορικά πιά) να ασχοληθούν με πράγματα ... πιό σημαντικά όπως το κοινωνικό κεφάλαιο.
Όταν λοιπόν πάψουν να έρχονται μαζικά οικονομικοί μετανάστες στην Ελλάδα, όταν θα βλέπουμε Τούρκο αεροπόρο πάνω απο Ελληνικό νησί και θα το χαιρετάμε φιλικά και θα τον τρατάρουμε σικαλάκι γλυκό τότε θα μιλήσουμε και για σουηδικά μοντέλα προς το παρόν πρέπει να μιλήσουμε για πηγαία, βασική, θεμελιώδη κοινωνική πολιτική.

Παναγιώτης Παπαχατζής είπε... @ 8 Οκτωβρίου 2008 - 12:53 μ.μ.

@kouk
Προφανώς και οι... παρελάσεις δεν είναι δείγμα πατριωτισμου!
Το να πληρώνεις τους φόρους σου, όμως, και να μην φοροδιαφεύγεις είναι ένα απο τα πολλά δείγματα οτι εκτιμάς την χώρα που ζείς...

Παναγιώτης Παπαχατζής είπε... @ 8 Οκτωβρίου 2008 - 12:55 μ.μ.

@fisherman

Θα συμφωνήσω με τους προβληματισμούς σου εν μέρη (δεν είναι τόσο τραγικά τα πράγματα με τους Τούρκους για να δικαιολογούν τέτοια τεράστια έξοδα σε εξοπλιστικά προγράμματα).

Απο την άλλη,όμως, δεν είναι θέμα οικονομικών μεγεθών η κοινωνική συνείδηση αλλά νοοτροπίας. Μπορούμε να την αποκτήσουμε;

kouk είπε... @ 8 Οκτωβρίου 2008 - 2:17 μ.μ.

@παπαχατζίδης και @ριγελιανός,
σε εσάς μπορεί να φαίνεται «προφανές» ότι όσοι οικιοθελώς πληρώνουν φόρους είναι πατριώτες, όπως σε αρκετούς ακόμη είναι «προφανές» ότι το να συμμετέχεις ένθερμα στις παρελάσεις είναι δείγμα πατριωτισμού και αγάπης προς τη χώρα στην οποία που γεννήθηκες. Το να παρελαύνεις ως στρατιώτης ή το να πληρώνεις φόρους δεν είναι πατριωτισμός, είναι δουλεία και απανθρωπιά, εθελούσια ή μη. Ο πατριώτης είναι αυτός που θυσιάζει με τη θέληση του κάποιο αγαθό για να πετύχει κάτι για την πατρίδα που αγαπάει. Αλλά ο φόρος και η θητεία, εκτός ότι γίνονται καταναγκαστικά, χάνουν κάθε αγαθό στόχο και σκοπό περνώντας διαμέσου από τον ψυχρό και απάνθρωπο μηχανισμό του κράτους. Και ότι οι άνθρωποι δεν πηγαίνουν εθελοντικά να πληρώσουν φόρους και να στρατευτούν δεν είναι απλώς μια μη-ιδανική κατάσταση που καλούμαστε να βελτιώσουμε όσο το δυνατόν μπορούμε (π.χ. επιβάλλοντας καταναγκασμούς και «εκπαιδεύοντας» δηλαδή κάνοντας πλύση εγκεφάλου). Ο μη-εθελοντικός χαρακτήρας των φόρων και του στρατού είναι ουσιαστικά χαρακτηριστικά τους και θα είναι πάντα. Δεν υπάρχει καμμία κοινωνία, ούτε η Σουηδική, των οποίων τα άτομα θα υποβάλλονταν σε απλήρωτη καταναγκαστική εργασία ή θα πλήρωναν εθελοντικά φόρους σε έναν απρόσωπο αλλά παντοδύναμο οργανισμό όπως το κράτος. Μπροστά σε οποιοδήποτε κράτος, Σκανδιναβικό ή μη, οποιοσδήποτε άνθρωπος θα έτρεχε να γλυτώσει την ελευθερία του, εάν μπορούσε δηλαδή να ξεφύγει χωρίς να θυσιάσει άλλα πιο σημαντικά πράγματα όπως η ζωή του.

Επίσης, η φράση «κράτος είναι μια μορφή οργανωμένης κοινωνίας» περιέχει μια σοβαρότατη παρανόηση που μεταξύ άλλων είναι και αστήρικτη ιστορικά. Το κράτος ήταν πάντα και εξακολουθεί να είναι μια δύναμη που επιδρά στη κοινωνία, αλλά δεν αποτελεί την κοινωνία. Το Κράτος είναι ο μηχανισμός και οι άνθρωποι που έχουν τη δύναμη επί της κοινωνίας. Συχνά οι ίδιοι άνθρωποι αυτοί θα συμμετέχουν και στη κοινωνία αλλά ο ρόλος τους είναι εντελως αντικοινωνικός αφού εξ'ορισμού καλούνται να χειραγωγήσουν αυτούς που «κοινωνούν».

anywhere_Smile είπε... @ 28 Αυγούστου 2010 - 5:19 π.μ.

If the links to not links london lead to the maximum increase in traffic discount links of london then what value would the links truly links of london silver possess. They would end up being little more than window dressing at worst and minimally impactful links of london sale at best. That is not what a new online business links london jewellery looking for a spike in revenues would wish to links london bracelet yield.Also, when you are running a new business, your london links charms time will limited as there will be scores of other responsibilities links of london watches sale competing for your time. That means you won't be able to discount links of london rings do what is necessary to individually place your own links on cheap links of london necklaces the internet. Rather than do so, you could buy links and delegate the work to others.

Δημοσίευση σχολίου