Πρόσωπο ή πρόγραμμα;
| 8 αφορμές για διάλογο ]


Σε μια μαζική δημοκρατία η έννοια της "ηγεσίας" μπορεί να διαφέρει σε σημασία ανάλογα με το ρόλο που παίζουν τα κόμματα.
Στην δημοκρατική Ευρώπη του εικοστού αιώνα, για παράδειγμα, ο ηγέτης δεν επιλεγόταν από το εκλογικό σώμα, αλλά ήταν η έκφραση ενός μηχανισμού. Για να φτάσει να καταλάβει την κορυφαία θέση, χρειαζόταν μια μακρά και συχνά αργή διαδρομή και κυρίως χρειαζόταν η συμμόρφωση στους κανόνες του κόμματος. Μόνον σε σπάνιες περιπτώσεις ο ηγέτης ερχόταν σε επαφή με τις μάζες που ψήφισαν.
Οι μάζες, με τη σειρά τους, αναγνωρίζονταν περισσότερο στα σύμβολα του κόμματος, παρά στους λόγους του ίδιου του ηγέτη.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου τα κόμματα είναι κυρίως εκλογικές μηχανές, η ηγεσία ως λαϊκή αναγνώριση μιας ατομικής καθοδήγησης επιβεβαιώθηκε πιο εύκολα. Στο αμερικανικό μοντέλο μια εκλογική εκστρατεία γίνεται περισσότερο με βάση τον χαρακτήρα του προσώπου παρά με βάση το πρόγραμμα.
Η κατάσταση αυτών των τελευταίων χρόνων, που σημαδεύεται από την εξασθένηση των ιδεολογιών, οδήγησε την Ευρώπη προς μιαν αμερικανοποίηση της πολιτικής: Τα κόμματα δεν γίνονται, πλέον, αντιληπτά κυρίως ως συμβολικοί πόροι και μεσολαβούν όλο και λιγότερο ανάμεσα στους θεσμούς και το λαό. Μέσα σε αυτό το κλίμα μπορεί να γεννηθεί ή να ενισχυθεί η ατομική ηγεσία. Αυτή προϋποθέτει ένα σύνολο προσωπικών ιδιοτήτων που, μετά τον Μαξ Βέμπερ, συνηθίσαμε να αποκαλούμε χαρισματικές. Δεν είναι δεδομένο ότι το χάρισμα θα αντιστοιχεί πάντοτε σε υπαρκτές ποιότητες εκείνου που το ασκεί.
Σε μια κοινωνία κυριαρχούμενη από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ο πολιτικός που σήμερα θέλει τη συναίνεση θα τείνει να μη δυσαρεστεί το εκλογικό σώμα. Όλο και πιο συχνά ο λόγος του ηγέτη διαμορφώνεται και προσαρμόζεται καθημερινά με βάση τις αντιδράσεις στις δημοσκοπήσεις και με βάση τις αναλύσεις της κοινής γνώμης.
Η ηγεσία έχει περισσότερες πιθανότητες να επιβληθεί όταν γεννιέται από μια κρίση της πολιτικής. Στις στιγμές της ρήξης -ένας πόλεμος, μια ριζική στροφή, η κατάρρευση ενός συστήματος- ο ηγέτης μπορεί να εμφανιστεί με όλη του τη δύναμη. Σε αυτό το ύψος τοποθετείται και η λαϊκιστική εμπειρία.
Η λαϊκιστική ηγεσία αυτοδιορίζεται υποτάσσοντας τους κανόνες και τις δομές στις επιταγές και τις ανάγκες του ηγέτη του κινήματος. Αλλά η διάρκειά της είναι περιορισμένη στο χρόνο. Έχει σύντομο βίο, εκτός αν κατορθώσει να εδραιωθεί θεσμικά.

Άρθρο του Ίβ Μενί στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία και μια καλή αφορμή για διάλογο. Σας περιμένω...

8 αφορμές για διάλογο

Νικολέτα είπε... @ 5 Νοεμβρίου 2007 - 2:48 μ.μ.

Φράση-σήμα κατατεθέν του λαϊκιστή ηγέτη και καμπανάκι για τους πολίτες: "Είμαι ένας από σας" (= "είμαι άνθρωπος του λαού"/ "εγώ είμαι λαϊκός άνθρωπος"/ "εγώ δε μεγάλωσα στα σαλόνια" κλπ,κλπ).Δεν είναι προσωπική άποψη, είναι textbook α΄εξαμήνου τμήματος Πολιτικής Επιστήμης. Ναι, ναι,σαν κι αυτή που σπούδασε και ο μεγάλος ηγέτης Κώστας Καραμανλής κι είπε να εφαρμόσει τα διδάγματά της ανάμεσα σε "μπύρες και σουβλάκια". Το συνηθίζουν τελικά πολύ εκεί στη συμπρωτεύουσα (όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα), τρομάρα τους. Αρχίζω κι αναρωτιέμαι μήπως έχει κάτι το νερό εκεί πέρα.

[σύντομο καλλιτεχνικό διάλειμμα:τη λαϊκίστικη -υπό τη μορφή της νεοανακαλυφθείσας στην Ψωροκώσταινα έννοιας του opinion maker- ηγεσία/ηγεμονία εκπροσωπεί και ο Λαζόπουλος (δεν είναι μόνο πολιτικό το συγκεκριμένο "χάρισμα"), που νομίζει ότι ζούσαμε σε άλλη χώρα τη δεκαετία του '90, όταν συναναστρεφόταν όλη την κοσμική Αθήνα και έπαιζε το παιχνίδι του Lifestyle. Όσο και να προσπαθεί, Μαλβίνα δε μπορεί να γίνει - αυτή δεν είχε το ενοχικό κόμπλεξ του νεοαστού].

κι αν είναι να ανοίξουμε τη συζήτηση περί λαϊκισμού, έχουμε το θάρρος, την αυτογνωσία και τη νηφαλιότητα να αναφερθούμε στη δεκαετία του '80 και τη σχετική κριτική που απευθυνόταν στον Ανδρέα Παπανδρέου; Νομίζουμε ότι μας αφορά αυτή η κριτική ή όχι;

danton είπε... @ 6 Νοεμβρίου 2007 - 2:47 π.μ.

Χώστα ρε Νικολέτα,γιατί πολύ μας τα χουν κάνει κουλούρια με την δήθεν πολιτική σάτυρα(βλέπε Λαζόπουλος).Τα ξέχασε τα δικά του και κάνει κριτική στους άλλους?Άχ αυτή η καμπούρα(μας) που είναι πίσω και ποτέ δεν την βλέπουμε!!!!!
΄Οσο για τη Μαλβίνα το σχόλιο είναι ένα:μοναδική και προ πάντων ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ.

Παπαχατζής Παναγιώτης είπε... @ 6 Νοεμβρίου 2007 - 8:45 π.μ.

Για τον Λαζόπουλο μιλώντας. Είχα διαβάσει κάπου το εξής: " Όταν με το χιούμορ σου γελά όλη η Ελλάδα, πρέπει να αρχίσεις να ανησυχείς για το χιούμορ σου ".

the dissent είπε... @ 7 Νοεμβρίου 2007 - 11:31 π.μ.

Αγοράκια και κοριτσάκια.....πώς φαίνεται οτι δεν έχετε καθόλου χιούμορ.....Ο Λαζόπουλος κάποτε σιτίζονταν απο τη δική σας αυλή....τότε ήταν καλός βέβαια...τώρα ανησυχείτε που με το χιούμορ του γελάει όλη η Ελλάδα....Αχ ρε γαμώτο και να μπορούσατε να δείτε πέρα απ'τη μυτούλα σας...

Παπαχατζής Παναγιώτης είπε... @ 7 Νοεμβρίου 2007 - 11:46 π.μ.

@dissent
Κάνεις λάθος. Δεν μιλάω κομματικά. Ο Λαζόπουλος παθαίνει το ίδιο που έπαθε την τελευταία χρονιά το Μήτσων. Λαικίζει το χιούμορ του υπερβολικά. Το έχει καταλάβει και γι' αυτό θα σταματήσει το Γενάρη. Ο Λαζόπουλος μου αρέσει απίστευτα και στην tv και στο θέατρο. Για την συνάντηση με τους τρείς υποψηφίους απλά θεωρώ οτι είναι γελοίο να γίνει ένα debate σε σατυρική εμπομπή. Φαντάσου να ήταν εθνικές εκλογές. Καραμανλής, Παπανδρέου και λοιποί να συζητούν για την εξωτερική πολιτική στο αλ τσαντήρι. Δεν θα χτυπούσε άσχημα;

the dissent είπε... @ 8 Νοεμβρίου 2007 - 10:20 π.μ.

Αγαπητέ Παναγιώτη.....Θα τρελλαινόμουνα απ' τη χαρά μου ΑΝ έκανα λάθος....μή χτυπιέσαι...."Δεν μιλάω κομματικά"....και τί μιλάς εθνικοπατριωτικά? Εμένα ο Λαζόπυλος δεν μ'αρέσει καθόλου....ΕΛΑ όμως που είναι ο μόνος που κάνει σάτιρα ? Το τονίζω σάτιρα και όχι σάτυρα όπως γράφουν οι ανορθόγραφοι και οι αγράμματοι....Λεβέντη μου το χιούμορ και η σάτιρα είναι χιούμορ και σάτιρα....ούτε λαϊκίζουν ούτε τίποτ' άλλο....Αυτοί που θα λαϊκιζαν απίστευτα - και οι σύμβουλοι του ΓΑΠ το αντιλήφθηκαν - και φρονίμως ποιώντες αρνήθηκαν συμμετοχή, θα ήταν και οι τρείς τους ίσως....Και αυτό θα ήταν ένα πολύ καλό ξεβράκωμα...Όπως καταλλαβαίνεις δεν είμαι καθόλου υπερ της άποψης που εκφράζεις πως τάχαμου ένα debate σε σατυρική εμπομπή θα ήταν γελοίο. Αν ανατρέξεις στους Αρχαίους μας τότε ίσως αντιληφθείς τη δύναμη της σάτιρας...Μακάρι οι πολιτικοί μας να είχαν τα κότσια να εμφανισθούν σε μια σατιρική εκπομπή τύπου αλ τσαντίρι ή άλλη και όχι στις σοβαροφανείς εκπομπές, απαντώντας σε λίγο πολύ άν όχι στημένες πάντως αναμενόμενες ή γνωστές εκ των προτέρων ερωτήσεις γελοίων υποκειμένων κατ'εφημισμόν δημοσιογράφων.....

Παπαχατζής Παναγιώτης είπε... @ 8 Νοεμβρίου 2007 - 10:30 π.μ.

@dissent
Σεβαστή η γνώμη σου, σεβαστή και η δική μου. Δεν μπορείς όμως να συγκρίνεις τον Αριστοφάνη με τον Λαζόπουλο (και τον κάθε Λαζόπουλο). Θα το συζητούσα αν γινόταν ένα debate εκτός του στούντιο του "αλ τσαντήρι" με τον Λαζόπουλο και δυο τρείς ακόμα ( τον Στάθη της Ελευθεροτυπίας για παράδειγμα). Δεν θεωρώ ακατάλληλο το πρόσωπο του Λαζόπουλου, αλλά το γενικότερο setting της εκπομπής του.

the dissent είπε... @ 12 Νοεμβρίου 2007 - 12:27 μ.μ.

Η προτροπή μου να ανατρέξεις στους Αρχαίους.....δεν σημαίνει εξίσωση του Λαζόπουλου με τον...Αριστοφάνη.!!...αλλά και μόνο ο τρόμος που προκαλλεί σε όλο το φάσμα των πολιτικών....αυτό νομίζω πως τα λέει Ο Λ Α...!!! Εσύ όμως δεν χρειάζεται ν' απολογείσαι για τον ΓΑΠ ή τον Μπένι...έχουν και στόμα και λαλιά...Όλοι μα όλοι, και'σύ και'γώ και ο Λαζόπουλος και ο κάθε Έλληνας είμαστε κατάλληλοι.....Δηλαδή στα χαβαλετζίδικα πρωινάδικα που παρουσιάστηκαν ήταν οι εκπομπές που είχαν το κατάλληλο setting?
Αλλά μας θέλλουν για χειροκροτητές και ΜΟΝΟ....και' γώ έχω επιλέξει εδώ και πολλά χρόνια ( απο τότε που έφυγα απο την ΚΝΕ 1979) να μην παίζω αυτό το ρόλο, γιατί απο ιδιοσυγκρασία δεν μπορώ...

Δημοσίευση σχολίου